Duitse Huis vooraanzichtJarenlang fietste ik erlangs zonder te weten wat het was. Een groot grauw gebouw, overwoekerd door klimop, met her en der gebroken ruiten – het maakte een flink verwaarloosde indruk. Pas later begreep ik dat er in die tijd krakers in huisden. En dat er ooit heusche ridders in hadden gewoond.

Duitse Huis fonteinIk heb het over grand hotel Karel V. Je zou het niet zeggen, maar ooit was dit een klooster. De Duitse orde die dit klooster bevolkte werd geacht zich met de verpleging van zieken en het uitzenden van ridders naar verweggistan bezig te houden. Deze ridders hadden weer de opdracht alle niet-christelijken in de pan te hakken. Maar in Utrecht kwam het ziekenhuis niet goed van de grond – er was al een ander ziekenhuis (van de Johannieters) dat prima draaide. Al gauw werd de Utrechtse ridderorde een exclusief clubje bobo’s dat zich enkel om elkaar bekommerde. Keerden er collega’s gewond terug van het slagveld, dan werden ze binnen het klooster opgevangen. Eigenlijk was de Duitse ridderorde in Utrecht niets minder dan een sociale voorziening voor hoge heren.

Duitse Huis tuinNu zat de orde niet altijd op de plek waar nu Karel V zit. Tot 1346 was het klooster namelijk buiten de stadsmuren gevestigd, ter hoogte van de huidige Catharijnesingel. Maar daar was de boel kort en klein geslagen door een graaf die de stad belegerd had en vervolgens doodleuk naar Friesland was vertrokken. Het was duidelijk veiliger om je toevlucht te zoeken binnen de stadsmuren. Hoewel het stadsbestuur niet happig was op de zoveelste religieuze groepering die zich als immuniteit binnen de stad wilde vestigen (en daardoor geen belasting hoefde te betalen), maakte het voor de Duitse ridderorde een uitzondering.

Duitse Huis dakHet hoofdgebouw van het klooster was de lange gang die nog altijd de ruggengraat van Karel V vormt. Parallel aan dit hoofdhuis, op de plek waar nu een grote tuin zit verstopt achter de poort aan de Springweg, werd de kloosterkerk gebouwd. Er is haast niets meer van over, met dank aan de orkaan die in 1674 over Utrecht raasde. Ook het hoofdgebouw raakte bij deze gebeurtenis beschadigd. Dat kun je nog zien aan het dak. Het hoger gelegen deel stamt uit de veertiende eeuw, het lager gelegen deel is van na de restauratie. Daarvoor zijn stenen gebruikt die vrijkwamen bij het afbreken van de kerk-ruïne.

Duitse Huis ingangRuim vierenhalve eeuw hield de Duitse ridderorde het hier uit. Toen liet Lodewijk Napoleon zijn oog op het gebouw vallen waarna hij er zijn ministerie van Financiën in vestigde. Maar Lodewijk moest al gauw het veld ruimen. Vervolgens werd het Duitse Huis als militair hospitaal ingericht. Er werd een enorm pand haaks op de lange gang gebouwd (het gebouw aan het Geertebolwerk) dat 185 jaar als hospitaal dienst deed. Toen dat hospitaal uiteindelijk werd opgedoekt, bezetten krakers het gebouw. Pas toen in 1993 de krakers waren verdreven en een grootscheepse restauratie begon, keerde de Duitse ridderorde terug. En deze orde zit er nog steeds! Vandaag de dag is het een club van adellijke heren die zetelt in het pand rechts als je het pleintje bij de Springweg inloopt. Jaarlijks ontvangt deze club bijna 1 miljoen aan giften. En dat wordt besteed aan goede doelen!

(Meer heim-weetjes lezen? Kijk dan hier, of abonneer je met deze RSS-Feed!)